Verhaal

Kloostertuin

Auteur: 
Mevr. T Brugge

De Kloostertuin van Sibculo

 

 Wat zie ik als ik bij de boom sta?

Besloten vierkant

 Een tuin die ligt aan de zuidkant van de fundamenten van de kloosterkerk in Sibculo,  omgeven door een klimophaag die de tuin een besloten karakter geeft. Vroeger was de binnentuin  (pandhof)  omsloten aan vier zijden door de kloostergebouwen, zoals in de Cisterciënzer traditie gebruikelijk was:

-aan de noordzijde de kerk,

-aan de oostzijde  de kapittel (vergader) ruimte en de schrijfzaal (scriptorium) met de trap  naar de slaapzaal van de monniken (ze hadden geen eigen kamers),

- aan de zuidzijde de keuken en de eetzaal

- aan de westzijde de behuizing voor de lekenbroeders.

Delen hiervan waren  rondom de huidige tuin herkenbaar bij het archeologisch onderzoek in Sibculo.

Het middenstuk, met als centrum water, heeft de vorm van een vierkant. In veel kloosters was de pandhof, de binnentuin binnen het kloosterpand, een vierkant.  De vierkante vorm verwijst naar het Bijbelse beeld van grondplan voor het nieuwe Jeruzalem: gelijke rechten voor alle volken uit vier windstreken. (Openbaring 21,6)

Het centrum: Stromend water, een bron??

In het centrum stroomt water.

“Bij U is de bron van leven” Psalm 36.

In uw licht zien wij licht..

Water is  ook een verwijzing naar het ontstaan van de orde van Cisterciënzers. Zij trokken weg uit een Benedictijner abdij op zoek naar verstilling en eenvoud.  Ze zochten in de geest van de eerst christenen een vernieuwing  en versobering van de levensstijl. Ze zochten naar de bronnen van het levenwekkende water waarover  de bijbel sprak en Jezus  als beeld had gebruikt om voor zijn leerlingen een richting in hun leven te bepalen. Van waaruit leef je…?

Aanvankelijk vestigden de eerste Cisterciënzer broeders zich vooral in de dalen waar waterbronnen waren. De naam van hun orde verwijst daarnaar:  Citeaux  betekent in het Franse waterput.

Feestelijk witte omkleding

In het centrum, rond het stromende water, “de bron”, zie je  witte bloemen. Feestelijk wit zoals het kleed van de Cisterciënzers.

In het voorjaar :

gewone sneeuwklokjes  Galanthus nivalis , witte krokus  Crocus “ Ard Schenk” en melkviooltjes Viola persificolia.

In de zomer bloeit een witte heesterroos  Rosa “ Schneezwerg” .

Vijf vakken

In vijf vakken vertellen planten het verhaal van Godzoekers toen en nu.

Vier rond de bron:

1. planten die verwijzen naar de Bijbel

2. planten die verwijzen naar Cisterciënzers

3. planten die het verhaal vertellen over de monniken van Sibculo

4. een vak met geneeskrachtige kruiden.

5. Het vijfde vak ligt terzijde bij de eik en bevat planten met een verwijzing naar Maria.

 

 1.  Vanuit de bijbel op weg

Het Bijbelverhaal over de eerste christenen die in de voetsporen van Jezus traden  was het vertrekpunt van  de ‘Broeders van het Gemene Leven’ om in Sibculo een kapel  en daarna een klooster te bouwen. Ze waren op zoek naar verinnerlijking en wilde de eenvoud van de eerste christelijke gemeenschappen op nieuw gestalte geven. Weg uit uiterlijk machtsvertoon, op zoek naar verdieping en eenvoud, in een broederlijk en zusterlijk samen zijn in de wereld. Zij staan in de traditie van de Moderne Devotie; een vernieuwingsbeweging  die door Geert Grote mede vorm is gegeven.

De bijbel is eveneens het vertrekpunt van de vernieuwing die de eerste Cisterciënzers nastreefden en daarom wegtrokken uit een Benedictijner abdij in Frankrijk.

De bijbel is een boek  vol verhalen over God, mensen en de aarde.

Dit vak met drie kleine vierkanten, ligt dicht bij de restanten van de kloosterkerk. Daar werden de verhalen  gelezen, verteld, toegelicht en psalmen gezongen.

 1.1 Het Oude Testament

Aronskelk(12), Jakobsladder(9) (Jakob), Salomonszegel(11) (Salome).

Namen van planten  die herinneren aan mensen uit de verhalen uit het Oude Testament  zijn bijvoorbeeld:

Gevlekte  Aronskelk   Arum maculatum – Aäron

Jacobsladder  Polemonium caerulem   - Jacob

Gewone Salomonszegel   Polygonatum multiflorum – Salome

 1.2  Het Nieuwe Testament

Sint-Janskruid(10), Christusogen(13) en Kleine pimpernel(22)

Deze planten herinneren aan  mensen in het Nieuwe Testament:

Sint -Janskruid   Hypericum perforatum  -Johannes de Doper.

Christusogen  Inula oculus –christi - Jezus

Kleine pimpernel –  Sanguisorba minor  die in de volksmond “Onze Heeren Baardeken” wordt genoemd,  verwijst eveneens naar Jezus.

1.3 Planten met een betekenis in de bijbel:

 Mosterd(21), dille(23) en munt(14)

Zwarte mosterd  Brassica nigra

Deze soort herinnert niet alleen aan Abraham (“weten waar Abraham de mosterd haalt”), het zaad is  ook een (Bijbelse) belofte dat iets kleins groot kan worden (Lucas 13 vers 19 en Matteus  13,31.

Het is indirect een verwijzing naar de kleine gemeenschap van broeders, die in Sibculo in 1406 eenvoudig begon en uitgroeide tot een  groot gemeenschappelijk verband, een colligatie, met 20  Cisterciënzerkloosters (vrouwen en mannen) in de Lage Landen.

Dille  Anethum graveolens

Witte munt  Mentha  suaveolens

 Munt en dille werden reeds in het land van de bijbel verbouwd als akkergewassen.

Zij worden in verband gebracht met het betalen van “tienden”, een tiende deel van de oogst van land dat je in gebruik van een ander hebt, vaak in natura,  oftewel recht doen aan afspraken (Matteus 23 vers 23).

 Dit betalings systeem is ook in de tijd van Sibculo  (1406 -1580) nog van kracht.

2.  Cisterciënzers

De Godzoekers in Sibculo kozen, als vertegenwoordigers van de Moderne Devotie, (broeders van het ‘gemeene’ (gewone leven), 6 jaar na hun vestiging zich aan te sluiten bij de Cisterciënzer orde.

Cisterciënzers zijn monniken die destijds, zoals deze broeders in Sibculo, ook kozen weg te trekken uit de uiterlijkheid en te kiezen voor eenvoud. Ze worden gekenmerkt  allereerst door hun gerichtheid (conversio) op God. Ten tweede door hun trouw  (stabilitas) aan het klooster en de communiteit waarvoor zij kiezen ( dat betekent niet verhuizen van het ene klooster naar en ander, maar bidden en werken op één plaats.) En als derde gehoorzaamheid  (obedientia) aan de overste (abt, prior of bestuur).

De planten  in dit vak vertellen het verhaal van de orde van Cisterciënzers waarbij de broeders van Sibculo zich in 1412  bij aansloten.

2.1  Stichters van de orde

Gezegende distel(30), Nagelkruid(28),  Robertskruid(17)

Benedictus: Gezegende distel  Cnicus benedictus  en Nagelkruid  Geum urbanumDe leefregel van de Cisterciënzers is de regel van Benedictus van Nursia  (ca.480-547) aangevuld met eigen bepalingen ‘constituties’. Benedictus is de vader van het monnikendom in West- Europa.  De gezegende distel verwijst in haar Latijnse naam  naar Benedictus die door zijn regel ‘orde op zaken stelde’ met name  voor de godzoekers die ronddoolden. Hij schiep met zijn regel een nieuwe vorm van een gemeenschappelijk religieus leven. In de volksmond kreeg deze plant ook de naam Bernardus kruid.  Nagelkruid wordt wel Gezegende wortel of Benedictuskruid genoemd, vanwege de heilzame werking als geneeskruid.

Robertskruid  Geranium robertianum is een verwijzing naar Robertus van Molesme, (ca. 1072-1111) één van de eerste monniken die wegtrok uit de benedictijner abdij van Molesme  die hij zelf gesticht had en waar hij abt was. Hij vertrok samen met de monniken Stephanus Harding en Albericus  en stichtte met hen in 1098 het nieuwe klooster in Citeaux, dat het eerste klooster van de nieuwe orde van Cisterciënzers werd.  Bernardus van Clairveaux  (ca. 1090-1153)  wordt beschouwd als de  tweede stichter. Hij zorgt voor de opbloei, de tekst van de bindende Charitas en nieuwe stichtingen.

2.2 Kenmerken van Cisterciënzers

Vergeet-mij-nietje(16), margriet(20) en klokjesbloemen(15)

Bescheiden, gericht op verdieping en Maria: Vergeet-mij-nietje  Myosotis arvensis

De eerste ‘vernieuwers’ van het benedictijnse leven in  1098  en later, kozen voor een bestaan op nog  stille, eenzame plekken waar ‘woeste’ – te ontginnen gronden zijn, aanvankelijk vooral verscholen in dalen, langs het water. Het is een beeld van verdieping:  niet op hoge bergen met machtsvertoon, maar verscholen in de stilte  van het landschap, het landschap van je ziel.

We kozen voor vergeet-mij-nietjes vanwege het  bescheiden karakter van deze kleine blauwe bloempjes. Mede door de blauwe kleur is het vergeet-mij-nietje ook een zogenaamde ‘Mariabloem”. Een bloem die verwijst naar de ‘hemelse’ moeder van Jezus. Maria is een vrouw die zich kenmerkt door ‘dienstmaagd’ – er voor anderen- te zijn, eenvoudig, maar ontvankelijk, met een open hart, voor het Woord van God.

Maria heeft een speciale plaats gekregen in de laatste gebedsdienst voor het slapen gaan (de completen) van de Cisterciënzers. Zij richten zich met een lofzang op haar. Eenvoud: Margriet  Leucanthemum vulgare

Cisterciënzers kozen voor eenvoud, terug naar het begin. Hun architectuur kenmerkt zich  ook door eenvoud: geen opsmuk.  De eenvoudige margriet met de zon, als  bijbels beeld van God, centraal  in de bloem en eenvoudige witte bloemblaadjes, kan naar deze eenvoud verwijzen.

Wit is de hoofdkleur van het kloosterkleed (habijt) van de Cisterciënzers. Zij kozen voor hun kleding ongeverfde schapenwol.  Die was aanvankelijk meer grijs dan wit. Vandaar de naam “schier “, herkenbaar in de naam Schiermonnikoog. Daar trokken Cisterciënzers- de grijze monniken- eeuwengeleden naar toe en dat heeft zich herhaald in 2015 toen enkele monniken uit de abdij Sion in Diepenveen vertrokken naar dat eiland om daar een nieuwe leven en een bescheiden nieuw klooster op te bouwen. 

Roeping: Klokjesbloemen  Campanlula garganica

Het gebedsleven van Cisterciënzers is intens. Ze  kennen 6-7 gebedsdiensten  per dag  om samen te bidden. Als een van de weinige  religieuze orden  handhaven zij het  zogenaamde ‘nachtgebed’ de metten. De klok roept hen daartoe op. Klokjesbloemen kozen we  als beeld van hun roeping tot verinnerlijking en toewijding aan de Ene.

De lekenbroeders waren grotendeels vrijgesteld van dit intensieve gebedsleven.

2.3 Leven van het werk van je handen

Wede(29), lavendel(18), bonen(19)

 Ora et labora,   -bid en werk -zo staat het ook in de regel van Benedictus.

In het kloosterleven was in de loop der eeuwen een verschuiving opgetreden van het handwerk naar het hoofdwerk van de monniken, waaronder een uitbreiding van de  liturgie en de teksten die daarbij gebruikt worden. Handwerk werd meer en meer overgelaten aan lekenbroeders.

Dat was een reden van Robertus om het Benedictijnenklooster te verlaten en een nieuw klooster te stichten waar hij wel de ruimte  wilde scheppen voor een hernieuwde beleving van het ideaal met  eenvoudig handwerk gecombineerd  met verinnerlijking. Cisterciënzers zijn ontginners van woeste gronden.

Het aanleggen van waterwerken was daarbij  van groot belang, ook als transportfunctie.

Maar ook het schrijven en overschrijven van handschriften leverden inkomsten op.

Tot de bouw van een Cisterciënzer klooster behoorde  dan ook een zogenaamd scriptoria, een schrijfruimte.

Wede  Isitatis tinctoria

is een plant die gebruikt werd om kleurstof van te maken. De Latijnse naam Isi- tinctoria verwijst daarnaar.

Lavendel Lavendula angustifolia

De orde werd gesticht in Citeaux,  ten zuiden van Dijon. Dat is het moederhuis tot de dag  van vandaag. Vanuit Citeaux worden de eerste vier dochter-kloosters gesticht: La Ferté in 113, Pontigny in 1114 en in 1115 Morimond en Clairveaux. Bernardus van wordt  als 24- jarige abt van Clairveaux tot aan zijn dood in 1153. Door Bernadus van Clairveaux kwamen er  al snel nieuwe stichtingen niet alleen in Clairvaux, maar ook in Morimond.  Vanuit Morimond worden vooral kloosters gesticht in Duitsland (waaronder Klooster Kamp in 1123, niet ver van de Rijn,  uiteindelijk bij het Kamp-Lintfort, bij Duisburg) waarvan de abt, vanaf 1412 visitator van Sibculo zal worden.

Frankrijk is het moederland van de Cisterciënzers. Voor de monniken van Senanque (1148), in de Provence is het verbouwen en oogsten van lavendel inmiddels een bron van inkomsten.

Bonen Phaseolus vulgaris

In de regel van Benedictus is sprake van vegetarische maaltijden. Vlees  kan in uitzonderingsgevallen, met name voor zieken. Binnen de Cisterciënzer orde  is het de hervomings-beweging van  de cisterciënzers van de abdij La Trappe in Normandië o.l.v.  Augustin de Lestrange  geweest, die het vegetarisch eten opnieuw invoerde. Bonen zijn uitstekende vlees(eiwit)vervangers. Bonen kregen in de volksmond de naam “trappistenvlees”.

Het kwam door deze hervorming in 1791 tot een deling in de orde. Sinds  1902 is  de naam : “orde van de Cisterciënzers van de Strikte Observatie” (OCSO). In de volksmond blijft de naam Trappisten in gebruik.  Kloostergemeenschappen die niet met deze hervormingen meegingen zijn de “Cisterciënzers van de gewone observantie”  (OCCO). Zij vestigende zich in 1903 in de abdij Mariënkroon in Nieuwkuijk.

3. Monniken van Sibculo

3.1  Ontstaan en leidinggevenden (priors):

Monnikskap(40), Sint Janskruid(42) en citroenkruid(41)  (en eik)

Witte monnikskap  Aconitum sp.

Geïnspireerd door Geert Grote  (1340 – 1384) )die hervorming van kerken en kloosters bepleitte ( Moderne Devotie),  werden Godzoekers naar een nieuwe vorm van religieus leven  “Broeders van het gemene (gewone/eenvoudige)  leven” genoemd.

De broeders die zich in Sibculo vestigden raadpleegden de prior, Johan Wael, van het regulierenklooster Bethlehem in Zwolle. Deze kloosterlingen onderhielden de regel van Augustinus. Enkele van hen trokken met deze mannen mee naar Sibculo.

Geert Grote zocht  vanaf 1382  in een briefwisseling contact  met de  abt  Whilhelmus van Keulen (1382-1402) van de abdij Kamp over hervormingen en vernieuwingen. De abt zette deze hervormingen door. (Geert Grote was ook betrokken bij hervormings initiatieven van het vrouwenklooster Mariënhorst in ter Hunnepe  bij Deventer. Dit klooster stond onder toezicht van Kamp. )

De  groep broeders van het gemene leven, waaronder enkele broeders uit het Klooster Bethlehem, wensten vurig hun religieuze verinnerlijking  te manifesteren door op een  stille plek in een nog onontgonnen gebied een klooster te bouwen.  Vanaf 1406 begonnen zij met de bouw van  een klooster op het verworven terrein in Sibculo. Zij vertrokken naar dit verlaten gebied met de duidelijke intentie het land te ontginnen en –zoals Cisterciënzers dat  ook gewoon waren-, te beginnen met het ontwikkelen van waterwegen. Leven van het land was een kenmerk van Cisterciënzers.

 Samen met vele vrijwilligers, waarvoor de pastoor, een benedictijn, uit Hardenberg voor proviand zorgde, begonnen ze met het graven van een verbinding, een sloot tussen de Vecht en de hoogte in Sibculo.

Broeders worden monniken

Aanvankelijk leefden zij volgens de regels van Augustinus, zoals dat in het klooster van  de Moderne Devotie in Windesheim gepraktiseerd werd.

.Waarschijnlijk mede door de  betrokkenheid van Geert Grote  met Cisterciënzer abten ( uit Kamp  en de Cisterciënzer abt Boyngus  visitator van de Cisterciënzerkloosters in het gebied  die wellicht ook Sibculo bezocht),  en omdat aansluiting bij Windesheim of Bethlehem op korte termijn niet leek te lukken,  kozen zij ervoor zich in 1412  zich aan te sluiten bij de Cisterciënzer-orde. Dat werd bepaald op 14 september, de dag van het feest van de Kruisverheffing.

De broeders  van Sibculo  werden monniken.

De witte monnikskappen verwijzen naar de vorm van hun kap en huidige kleur van hun kloosterkleed  kleed. Gekleed worden is een ritueel om je roeping als monnik te leven, te bevestigen. Het generaal kapittel van Citeaux plaatste het klooster onder  het gezag van de abt van Clairveaux. Sibculo kreeg het voorrecht om de drie jaar een eigen visitator te kiezen. Zij kozen voor de abt van Kamp.

Bijna  200 jaar  van 1406-1579 deelden zij op deze stille plek een leven van gebed, stilte, en werk. Binnen bij het overschrijven van boeken en verzorgen van zieken of buiten op hun eigen uithoven  op de akkers,  weide en heide, met koeien, schapen en bijen.

Bid en werk.. trouw aan je inspiratie  en die van de eerste broeders, op zoek naar verinnerlijking  en verbondenheid met mensen en de natuur om je heen. Een vorm van God zoeken, ervaren en je ermee verbinden.

Oversten

Sint-Janskruid  Hypericum perforatum 

Citroenkruid Artemisia arbrotanum

Ze kozen er – in alle nederigheid - om hun klooster niet te laten uitgroeien tot een abdij. Nee ze wilden een priorij zijn en blijven die geleid  werd door een prior, de ‘eerste’ van de gemeenschap.  Als eerste prior was dat Johan Klemme, Broeder van het Gemene Leven en stichter van het broederhuis in Sibculo  tot 1406.

Johan Buyninck van 1406-1412 een geprofeste regulier van het broeder klooster Bethlehem (bij Zwolle) werd  daarna de eerste prior van het regulierenklooster in Sibculo (met de regel van Augustinus als basis).

 In 1412 wordt hij een cisterciënzer monnik en van 1412 -1417 is  hij de eerste prior van de cisterciënzerpriorij in Sibculo.

Hij wordt gevolgd door anderen met dezelfde voornaam Johan: Johannes Cley 1417-1420 en Johan Dodo 1421-1449. Van 1566-1570 is Johannes  van Kampen prior. 

De naam van het ‘heilige’  Sint- Janskruid, een herinnering aan Johannes de Doper, is een verwijzing naar deze voortrekkers en oversten van de broeders in Sibculo.

Citroenkruid  Artemisia  abrotanum is een andere verwijzing naar één van de priors: Frans van Zwolle (1546-1556). Niet omdat zijn leiding zuur was, maar het citroenkruid draagt in het Frans de naam : de knoopjes van St. Franciscus   ‘buisson de St. Francois’

Eik

Gerlach van Kranenburg  was de eerste cisterciënzerprior van Groot Buurlo en werd dat in 1545 van Sibculo tot 1591. Hij heeft zich ingezet om voor de lekenbroeders  een versoepeling van  regels te krijgen, maar de orde heeft dat niet geaccepteerd. Onder zijn leiding bloeide het klooster en werd de colligatie groter.

De eik op het kloosterterrein kan herinneren aan de heilige Gerlachus  (ca. 1100-1165) wiens naam deze prior draagt. In een eik -als kluis- woonde  die heilige veertien jaar. In Zuid-Limburg is die eik volgens een legende nog te bewonderen.

.

3.2 Kloosterlandschap Sibculo

 Dopheide(33), blauwe knoop(37), gewone brunel(32) 

Het land was woest en verlaten toen zij er kwamen: dopheide, blauwe knoop, en gewone brunel zijn bloemen uit die natuurlijke omgeving  waarop bijen honing verzamelden. Brunel kreeg de bijnaam ‘bijenkorfje” .

Zij ontgonnen land en bewerkten ook eigen land. Een van de zogenaamde eigen uithoven  (boerderijen) was Imhof, waar de imkers de bijenhoning verzamelden. Honing was in die tijd een belangrijke zoetstof (suikerbieten waren er nog niet). Honing werd ook gebruik voor het maken van geneeskrachtige drankjes.

3.3  Eten van het werk van je handen

Pastinaak(31), warmoes(38 snijbiet) en tarwe(39)

In hun tuinen dichtbij het klooster Sibculo verbouwden de lekenbroeders en monniken wellicht ‘vergeten groenten’ zoals pastinaak en warmoes.

De monniken van Sibculo hadden bepaald dat er niet meer  lekenbroeders mochten zijn dan de helft van het aantal monniken.

Het klooster kenden de uithoven Marienberg ,Balderhaar, De Striepe en de Imhof in Wielen als zogenaamde ‘corpusgoederen”. Dat waren landerijen die door de lekenbroeders  werden bewerkt en waarvan de opbrengt geheel naar het klooster ging. Van pachtgoederen werd een tiende deel afgestaan van de opbrengst of de pachtsom  werd in geld bepaald.

In Mariënberg werden visvijvers aangelegd. Er was een windmolen om graan te malen en een watermolen om olie te persen ( van raapzaad??) Ook bij het klooster stond een watermolen.  Zelfs na  de opheffing van het klooster in 1579, tot in de 17e eeuw, werd deze molen nog gebruikt  om graan te malen door de boeren uit Striepe en Balderhaar. Mariënberg werd het centrum van de landbouwactiviteiten van het klooster en had een eigen kapel.

Op de akkers werd rogge, haver gerst, tarwe en, boekweit  verbouwd.  De molens maalden het graan.  

4. Heilzaam

Handarbeid en ziekenzorg

Gericht op de Ander, er zijn voor anderen in eenvoud, aandacht en zorg. De monniken van Sibculo bouwden allereerst een kerk om te bidden, en te luisteren naar de verhalen uit de bijbel. Ze verschaften werk. Lekenbroeders kregen ‘kost en inwoning’ en de rechten van de monniken. Ze vroegen aan de orde om niet meer dan de helft van de lekenbroeders  te hebben. In de Cisterciënzer traditie was daar geen grens aan gesteld. Dat betekende dat bij sterke groei het handwerk  volledig aan de lekenbroeders werd toevertrouwd. Dat wilden ze niet.  Ze, kozen om ook zelf dat werk te blijven verrichten. Ze hadden waarschijnlijk een schrijfzaal en een ziekenzaal. De kerk had in 325 in Nicea besloten dat kloosters zieken moesten opnemen en verzorgen. Zij kenden kruiden om een helpende hand  bij ziekten te bieden..

In een bewaard geschrift uit Sibculo - dat in de ziekenzaal werd opgetekend – is bepaald werd dat een man tot aan zijn dood verzorgd zou worden door de monniken van Sibculo. Van vier mensen is bekend dat zij ervoor kozen om tot de dood door de monniken verzorgd te worden.

Kruidenkennis uit Duitsland?

In de traditie van Benedictus had Hildegard van Bingen (1098-1179) haar kennis over de geneeskracht van kruiden op papier gezet. De monniken kozen de  abt van de  machtige  Cisterciënzer abdij Kamp in  Altfield,  (Nordrein-Westfalen in Duitsland),  niet ver van de Neder- Rijn, om  de ‘toezichthouder’  (visitator) van Sibculo te zijn. Dit rijke klooster, gesticht in 1132 door Morimond, niet ver van Bingen waar Hildegard leefde, zal zeker op de hoogte geweest zijn van haar kennis van kruiden.  Die kennis zal  waarschijnlijk ook bekend geweest zijn bij de monniken van Sibculo.

4.1  Heil, heiligen en kruiden

 Valeriaan(45 St.Joriskruid), barbarakruid(47) en engelwortel(48)

Heilzame, geneeskrachtige kruiden kregen soms de namen van heiligen:

Valeriaan  Valeriana officinalis  wordt  Sint-Joriskruid genoemd.

Gewoon Barbarakruid  Barbarea vulgaris verwijst naar de heilige Barbara.

Gewone Engelwortel  Angelica sylvestris zou  aan de mensen door een engel getoond zijn toen de zwarte dood, de pest heerst. Deze engel zou de mensen gewezen hebben op de geneeskracht van de engelwortel.

4.2.  Kwaal en gebruik

Wondklaver(43), boerenwormkruid(44), salie(46)

Soms duidt de naam  van een kruid op het gebruik zoals:

Wondklaver  Anthyllis vulneraria en Boerenwormkruid  Tanacetum vulgare.

Salie  Salvia officinalis

De naam salie is afgeleid van salvare, genezen

4.3  Vroeger en nu

 Goudsbloem(34), tijm(35) en rozemarijn(36)

Goudsbloem  Calendula officinalis

De goudsbloem wordt thans in allerlei kloostergemeenschappen en daarbuiten verzameld en tot goudsbloemzalf verwerkt om wondgenezing te bevorderen.

Tijm  Thymus vulgaris wordt nog steeds gebruikt in een hoestdrank.

Rozemarijn   Rosmarinus officinalis wordt als keukenkruid gebruikt en thans ook in de parfumindustrie.

 

5.  Maria, moeder en vrouw

Vrouwen en mannen van de Cisterciënzer orde kennen hun eigen tradities  en keren zich al eeuwen bij het afsluitende gebed (completen) van de dag naar een beeltenis van Maria. Het Licht en zicht wordt op haar gericht. Ze zingen en bidden een speciaal loflied op haar. Maria: de vrouw die open stond voor het woord van God, de vrouw die Jezus op aarde baarde, aan het licht bracht, de vrouw die aan zijn grenzeloze barmhartigheid als beeld van God geloofde, tot in zijn dood en opstanding.

Ave Maria! Deze traditie kennen de Benedictijnen niet.

Mariatuin

Er is een speciale ruimte  toegekend in deze tuin met struiken en planten die aan Maria herinneren.

Kruiden die karaktereigenschappen van Maria schetsen zoals deemoed  en liefde: Akelei  Aquilegia(2),  melkviooltje Viola persificolia(4)  en bosviooltje Viola riviniana(6) en een botanische  roos  Rosa nitida(7).

 Er staan struiken met verhalen rond  Maria (hulst Ilex aquifolium(1), bergvlier Sambucus racemosa(8), aalbes Ribes rubrum(5), en sneeuwbes Symporicarpos(3) sp.

Legenden en verhalen die gekoppeld zijn aan wat Maria als moeder meemaakte, het vluchten met haar kind,  de vreugde van zijn mens zijn – een  levend teken ‘van God op aarde’  en het verdriet rond zijn lijden en sterven.

Tini Brugge- Aarden projectbureau  maart 2016

Reacties

Onderdeel van het thema: